Extra pensioen opbouwen in 2026 is verstandig als je een pensioentekort hebt, je buffer op orde is en je het geld tot je pensioen kunt missen. Of je zo’n tekort hebt, lees je af aan je jaarruimte. In 2026 is dat 30% van je premiegrondslag min 6,27 keer je factor A. Wie zoekt op knab jaarruimte berekenen, wil meestal vooral dat ene bedrag weten. Dat bedrag laat alleen zien hoeveel je fiscaal mag inleggen. Of inleggen ook slim is, hangt af van je hypotheek, je spaargeld en het moment waarop je wilt stoppen met werken.

Extra pensioen opbouwen in 2026: wanneer loont het?

Heb ik in 2026 een pensioentekort, of voelt het alleen zo?

Veel mensen hebben een onrustig gevoel over hun pensioen, maar weten niet of dat terecht is. De cijfers laten zien dat het vaak wel terecht is. Onderzoek van het NIDI op basis van CBS-microdata laat zien dat ongeveer 39 procent van de huishoudens in Nederland een pensioen opbouwt dat ontoereikend is. Voor zo’n acht procent dreigt het pensioeninkomen zelfs onder de AOW-grens uit te komen.

Meestal komt een tekort uit een paar herkenbare situaties:

  • je werkt als zzp’er of dga en bouwt geen pensioen op via een werkgever;
  • je hebt jaren parttime gewerkt of een tijd niet gewerkt, bijvoorbeeld door zorg voor kinderen;
  • je bent vaak van baan gewisseld, ook naar werkgevers zonder pensioenregeling;
  • je verdient meer dan het maximum waarover een werkgever pensioen mag opbouwen.

De overheid ziet dat tekort ook. Met de Wet toekomst pensioenen ging het percentage voor de jaarruimte omhoog van 13,3% naar 30% van de premiegrondslag. Volgens DeZaak.nl geldt die hogere jaarruimte met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2023. Daardoor mogen veel mensen nu fors meer fiscaal voordelig inleggen dan een paar jaar geleden.

Ben je niet zeker van je eigen situatie? Kijk dan op mijnpensioenoverzicht.nl. Daar zie je wat je bij elkaar hebt opgebouwd en wat je later ongeveer bruto per maand krijgt. Zet dat naast wat je straks echt nodig hebt, met je woonlasten erbij. Pas dan weet je of er een gat is en hoe groot dat gat is.

Knab jaarruimte berekenen: hoeveel mag je inleggen en waar?

Je jaarruimte is het bedrag dat je per jaar in een lijfrente mag inleggen en mag aftrekken van je inkomen in box 1. Bij knab jaarruimte berekenen of bij een andere rekentool kom je bij dezelfde wettelijke formule uit. Die formule staat bij de Belastingdienst. Daar staat ook de voorwaarde: je mag alleen aftrekken als je een pensioentekort hebt.

De formule voor 2026

Volgens Moneywise gaat de formule zo: 30% van de premiegrondslag, min 6,27 keer factor A, min F. De premiegrondslag is je inkomen min de AOW-franchise. Je rekent met maximaal € 137.800 aan inkomen. Factor A staat op je pensioenoverzicht van je werkgever (het UPO) en laat zien hoeveel pensioen je daar opbouwt. F is alleen van belang voor ondernemers die een oudedagsreserve aanvullen. Je rekent doorgaans met je inkomen en je factor A van het jaar ervoor.

De AOW-franchise is in 2026 € 19.172. Zonder pensioenopbouw via een werkgever kom je uit op een maximale jaarruimte van € 35.589. Dat meldt Evi van Lanschot.

Stel, je bent zzp’er en je hebt een winst van € 60.000 zonder werkgeverspensioen. Je premiegrondslag is dan € 40.828, en 30% daarvan is ruim € 12.200 aan jaarruimte. Een werknemer met hetzelfde inkomen en een factor A van € 1.500 moet daar € 9.405 van aftrekken. Die werknemer houdt dan nog geen € 3.000 over. Hetzelfde inkomen geeft dus een heel andere ruimte. Daarom zegt een gemiddelde uit een rekentool weinig over jouw situatie.

Niet gebruikt? Inhalen met de reserveringsruimte

Heb je je jaarruimte in eerdere jaren niet gebruikt? Dan kun je die vaak alsnog inhalen. Volgens de Rabobank kijk je daarvoor tien jaar terug, waar dat eerder zeven jaar was. De reserveringsruimte is maximaal € 42.753 in 2026. Gebruik je beide, dan kun je in één jaar dus een groot bedrag aftrekken.

Welke routes zijn er voor extra pensioen?

Alleen inleg in een lijfrenteproduct valt onder de jaarruimte. Dat kan een lijfrente spaarrekening zijn, een lijfrente beleggingsrekening of een lijfrenteverzekering. Daarnaast bouwen veel mensen op een andere manier aan hun oude dag: met extra aflossen op de hypotheek of met vrij vermogen in box 3. Die routes geven geen aftrek, maar je houdt er meer vrijheid mee. Over de vraag of je dat vrije vermogen spaart of belegt, lees je meer in beleggen of sparen in 2026.

Lijfrente, extra aflossen of vrij vermogen: wat werkt het best voor extra pensioen?

Het belastingvoordeel springt in het oog, maar het is maar één van de verschillen. Minstens zo belangrijk is hoe lang je geld vastzit en wat je keuze doet met je maandlasten.

AspectLijfrente (jaarruimte)Extra aflossen hypotheekVrij vermogen in box 3
Aftrek bij inleg✅ Aftrekbaar in box 1❌ Geen aftrek❌ Geen aftrek
Belasting tijdens opbouw✅ Vrijgesteld in box 3✅ Geen box 3-heffing❌ Jaarlijkse box 3-heffing
Belasting bij uitkering⚠️ Uitkering belast in box 1✅ Lagere woonlasten, onbelast✅ Opname onbelast
Toegang tot je geld❌ Vast tot pensioen⚠️ Alleen via verkoop of oversluiten✅ Direct beschikbaar
Bijeffect⚠️ Afkopen is fiscaal duur⚠️ Minder hypotheekrenteaftrek⚠️ Rendement onzeker
Past vooral bijDuidelijk tekort, hoog inkomenHoge rente, lage woonlasten laterOnzekere plannen, eerder stoppen

Bij een lijfrente zit het voordeel vooral in het verschil in tarief. Je trekt de inleg af tegen het tarief dat je nu betaalt, en dat is vaak hoog. De uitkering valt meestal na je AOW-leeftijd. Dan betaal je geen AOW-premie meer en is je inkomen vaak lager, dus is het tarief doorgaans lager. Bovendien telt het opgebouwde bedrag niet mee in box 3. Het nadeel is dat het geld vastzit. Heb je het eerder nodig, dan is afkopen fiscaal onaantrekkelijk.

Knab jaarruimte berekenen: hoeveel mag je inleggen en waar?

Extra aflossen werkt op een andere manier. Met een lagere hypotheek heb je na je pensioen lagere woonlasten, en dat is in de praktijk net zo waardevol als extra inkomen. Of het loont, hangt vooral af van je hypotheekrente en de renteaftrek die je kwijtraakt. Met een lage rente die nog lang vaststaat, levert aflossen vaak minder op dan een lijfrente. Met een hoge rente of een aflossingsvrij deel kan het juist de betere keuze zijn.

Vrij vermogen geeft de meeste ruimte om te schuiven, maar je betaalt er elk jaar box 3-heffing over. Wil je eerder stoppen met werken, dan heb je zulk vrij geld vaak nodig om de jaren tot je AOW te overbruggen. Lijfrentegeld kun je daarvoor maar beperkt gebruiken.

Wanneer is extra pensioen opbouwen verstandig, en wanneer wacht je beter?

Een jaarruimte van € 12.000 betekent niet dat je € 12.000 moet inleggen. Mensen verwarren die twee vaak. Het maximum zegt wat fiscaal mag. Wat verstandig is, volgt uit je hele financiële situatie. Deze afwegingen helpen je bij die keuze.

Je buffer komt eerst. Geld in een lijfrente kun je niet gebruiken voor een kapotte auto, een periode zonder opdrachten of een verbouwing. Als vuistregel houden werknemers doorgaans drie tot zes maanden aan vaste lasten opzij. Voor zzp’ers ligt dat vaak hoger. Is die buffer er nog niet, dan bouw je die eerst op.

Je plannen voor de komende jaren. Wil je binnen een paar jaar verhuizen, krijg je kinderen of wil je de woning verduurzamen? Dan heb je vrij geld nodig. Bouw je nu veel lijfrente op, dan kun je in de knel komen met de eigen inbreng voor een volgende woning.

Het jaar waarin je inlegt. De aftrek is het meest waard in een jaar met een hoog inkomen, bijvoorbeeld door een bonus, een uitzonderlijk goed ondernemersjaar of een ontslagvergoeding. In zo’n jaar kan het lonen om je jaarruimte en je reserveringsruimte samen te gebruiken. In een jaar met een laag inkomen kun je de ruimte beter bewaren. Je kunt die immers tot tien jaar later nog inhalen.

Je stopleeftijd. Wie eerder wil stoppen, heeft geld nodig dat al vóór de AOW-leeftijd beschikbaar is. Een mix werkt dan vaak het best: lijfrente voor de jaren na je AOW-leeftijd en vrij vermogen of overwaarde voor de jaren daarvoor. Hoe je dat doorrekent, lees je in eerder stoppen met werken haalbaar maken.

Voor ondernemers speelt nog een vraag mee: laat je het geld in de zaak staan of haal je het eruit? Een bedrijf is voor veel ondernemers hun grootste bezit, maar daar hangt ook het meeste risico aan. Een lijfrente zet een deel van je pensioen buiten het bedrijf. Is de zaak later minder waard dan je hoopt, dan heb je daar toch nog dat deel. In pensioengat voorkomen lees je hoe je hypotheek, inkomen en pensioen samen bekijkt.

Kort samengevat is extra opbouwen in 2026 meestal verstandig als drie dingen kloppen. Er is een aantoonbaar tekort, je buffer en je plannen voor de komende jaren zijn betaald, en je betaalt nu een duidelijk hoger tarief dan je na je AOW-leeftijd verwacht. Klopt een van die drie niet, dan is een kleinere inleg of een andere route vaak beter.

Veelgestelde vragen

Rekent de jaarruimte met mijn inkomen van dit jaar of van vorig jaar?

Inkomen van het jaar ervoor. Voor je jaarruimte van 2026 kijk je doorgaans naar je inkomen en je factor A van 2025. Je aangifte en jaaropgave van vorig jaar zijn dus de belangrijkste stukken om de berekening te maken.

Lijfrente, extra aflossen of vrij vermogen: wat werkt het best voor extra pensioen?

Wat is factor A en waar vind ik die?

Factor A is een getal dat laat zien hoeveel pensioen je in een jaar via je werkgever hebt opgebouwd. Je vindt het op het pensioenoverzicht (UPO) van je pensioenfonds of verzekeraar. Heb je meerdere werkgevers gehad in één jaar, dan tel je de getallen bij elkaar op.

Telt een lijfrente mee voor box 3?

Nee, niet tijdens de opbouw. Een lijfrente die voldoet aan de fiscale regels is vrijgesteld in box 3. De uitkering valt later in box 1 en daar betaal je inkomstenbelasting over.

Kan ik lijfrentegeld eerder opnemen als het nodig is?

Afkopen kan, maar is duur. Bij afkoop belast de Belastingdienst het hele bedrag in één keer in box 1, en dat is vaak tegen een hoog tarief. Leg daarom alleen geld in dat je echt tot je pensioen kunt missen.

Heeft extra pensioen opbouwen zin als ik in loondienst werk?

Vaak wel. Werk je parttime, had je jaren zonder pensioenregeling of verdien je meer dan € 137.800, dan blijft er vaak jaarruimte over. Reken het na met je eigen factor A, want een gemiddelde zegt weinig over jouw situatie.

Waar begin je met extra pensioen in 2026?

Begin bij het tekort en niet bij het product. Reken je jaarruimte uit, zet die naast je buffer, je hypotheek en je gewenste stopleeftijd, en kies pas daarna tussen een lijfrente, extra aflossen of vrij vermogen. Wie in Nederland zo te werk gaat, voorkomt dat geld vastzit terwijl het elders harder nodig is.

Strik Creemers en Partners brengt met de FIT-methode (Financieel in Topconditie) je pensioen, hypotheek, buffer en toekomstplannen samen in één beoordeling. Daarbij kan de uitkomst ook zijn dat je nu beter nog niet extra inlegt. Wil je weten wat jouw jaarruimte in jouw situatie waard is? Plan een eerste inzichtgesprek, dat is zonder kosten.

Wat gebeurt er met mijn lijfrente als ik overlijd?

Dat hangt af van de gekozen vorm en de voorwaarden van de aanbieder. Bij een bankspaarproduct of beleggingslijfrente valt de waarde meestal in de nalatenschap. Bij een uitkerende lijfrente kun je vaak een nabestaandenregeling opnemen. Controleer dit vooral als je partner afhankelijk is van jouw inkomen.

Kan ik jaarruimte ook later nog gebruiken?

Ja. Niet-benutte jaarruimte kun je doorgaans nog tien jaar via reserveringsruimte gebruiken. Dat kan interessant zijn als je inkomen later stijgt, je een bonus ontvangt of spaargeld vrijkomt. Begin wel altijd met de oudste ruimte, omdat die het eerst vervalt.

Is beleggen voor pensioen altijd verstandig?

Niet automatisch. Beleggen kan op lange termijn meer rendement opleveren dan sparen, maar de waarde kan ook dalen. Hoe langer je nog tot pensioen hebt, hoe beter je meestal schommelingen kunt opvangen. Nadert je pensioendatum, dan is het vaak verstandig om het risico geleidelijk te verlagen.

Conclusie

Extra pensioen opbouwen kan fiscaal aantrekkelijk zijn, maar is geen doel op zichzelf. De juiste keuze hangt af van je pensioentekort, beschikbare jaarruimte, financiële buffer, hypotheeklasten en plannen voor de komende jaren. Laat je niet alleen leiden door belastingvoordeel: geld in een lijfrente is in principe bedoeld voor later en minder vrij beschikbaar dan gewoon vermogen.

Wanneer is extra pensioen opbouwen verstandig, en wanneer wacht je beter?

Een goede pensioenaanvulling past daarom bij je hele financiële situatie, niet alleen bij je belastingaangifte.

Artikel gemaakt met Launchmind