Veel ondernemers beginnen te laat met pensioenadvies, en dat komt vooral doordat niemand hen ertoe dwingt. Er is geen werkgever die automatisch inlegt, het geld zit vaak in de zaak en pensioen voelt ver weg. Ondertussen verloopt fiscale ruimte ongebruikt en worden keuzes over bedrijf, woning en inkomen los van elkaar gemaakt. Goed pensioenadvies ondernemer en dga begint daarom niet bij een product. Je begint bij een totaalbeeld van privé en zakelijk. Doe dat liefst al in je eerste winstgevende jaren, en in elk geval ruim voordat je laatste tien tot vijftien werkjaren aanbreken.

Pensioenadvies als ondernemer: waarom uitstel je duur komt te staan

Hoe zit het met pensioen als ondernemer?

Als werknemer bouw je via je werkgever bijna ongemerkt pensioen op. Als zzp’er of dga gaat dat anders. Het IBO Pensioenopbouw in balans van de Rijksoverheid (2024) stelt vast dat zelfstandigen zelf bepalen welke voorzieningen ze treffen voor hun oude dag. Volgens hetzelfde onderzoek hebben de meeste zelfstandigen geen pensioen(verzekering). Je houdt dan alleen de AOW over, en dat basisinkomen ligt voor de meeste ondernemers ver onder hun huidige levensstandaard.

Voor de dga is het niet anders. De Pensioenwet beschermt werknemers die onder een werkgeversregeling vallen, maar is niet van toepassing op een directeur-grootaandeelhouder. Een wettelijke plicht om pensioen op te bouwen is er dus niet. Sinds 2017 kun je bovendien geen nieuw pensioen in eigen beheer meer opbouwen. Daardoor moeten veel dga’s opnieuw kiezen hoe ze hun oude dag regelen.

Gaat dat binnenkort veranderen? Waarschijnlijk niet. Bij de voorbereiding van de Zelfstandigenwet, die per 1 januari 2028 moet ingaan, overweegt het kabinet volgens HR-kiosk geen pensioenplicht voor zelfstandigen in te voeren. Pensioen telt wel mee in het minimumbedrag dat zelfstandigen moeten reserveren voor arbeidsrisico’s. De verantwoordelijkheid blijft dus bij jou. Een overzicht van wat je als ondernemer zelf moet regelen is een goed vertrekpunt.

Waarom stellen zoveel ondernemers hun pensioen uit?

De cijfers laten weinig twijfel. Volgens het CBS betaalde in 2024 maar 10,4% van de 1,2 miljoen zzp’ers met een hoofdinkomen uit ondernemerschap lijfrentepremie als pensioenvoorziening. De belangrijkste redenen die zelfstandigen noemen: de baten wegen niet op tegen de kosten (40%) en het is te duur (23%). Achter die antwoorden zitten in de praktijk vier bekende patronen:

  • Het geld zit in de zaak. Investeringen, voorraad en een buffer voor slechte maanden gaan voor. Pensioen schuift elk jaar een jaar op.
  • Het bedrijf is het pensioen. Veel ondernemers rekenen op de verkoop van hun onderneming of hun bedrijfspand. Of die opbrengst er komt, en hoe hoog die is, hangt af van de markt en van een opvolger op dat moment.
  • Het inkomen schommelt. Een vaste maandelijkse inleg voelt riskant als de omzet wisselt, dus wordt er niets vastgelegd.
  • Niets dwingt tot een besluit. Een hypotheek heeft een passeerdatum, een pensioen niet. Zonder deadline blijft het liggen.

Ondernemers die zorgvuldig rekenen aan een investering in hun bedrijf, maken voor hun eigen oude dag opvallend vaak geen enkel sommetje. Dat is zelden onwil. Meestal ontbreekt gewoon een vast moment waarop het overzicht wordt gemaakt.

Waarom is een losse lijfrente vaak niet genoeg?

Neem de ondernemer die in december snel een lijfrente afsluit om belasting te besparen. Of die na een goed jaar een beleggingsrekening opent. Dat is beter dan niets, maar het lost het probleem zelden op. Daar zijn drie redenen voor.

Waarom stellen zoveel ondernemers hun pensioen uit?

Ten eerste kijkt productgericht advies maar naar één onderdeel. Een inleg in een lijfrente concurreert met extra aflossen op je hypotheek, met je buffer en met een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Volgens dezelfde CBS-cijfers betaalde in 2024 maar 15,5% van de zzp’ers premie voor zo’n verzekering. Regel je pensioen zonder dat risico mee te wegen, dan bouw je op een fundament dat bij langdurige ziekte wegvalt.

Ten tweede wordt de waarde van het bedrijf zelden echt doorgerekend. Een dga die op een verkoopopbrengst rekent, moet weten wat er na belasting overblijft en op welk moment. Zonder scenario’s is dat een hoop, geen plan.

Ten derde is een losse lijfrente een eenmalige beslissing. Je inkomen, je gezin en je bedrijfsvorm veranderen wel. Een regeling die bij een starter past, past zelden nog bij een ondernemer met personeel en een bv.

Het grootste verlies van laat beginnen zit vaak niet in gemiste rente, maar in fiscale ruimte die vervalt. De Belastingdienst noemt voor 2026 een maximale jaarruimte van €35.589 voor ondernemers zonder werkgeverspensioen. Daarnaast is er een reserveringsruimte van maximaal €42.753 voor onbenutte ruimte uit eerdere jaren. Die inhaalruimte gaat tien jaar terug, en wat ouder is, ben je kwijt. Begin je pas op je 55e, dan haal je dus maar een deel van de gemiste jaren in.

Hoe ziet goed pensioenadvies ondernemer en dga eruit?

Beter advies begint niet met de vraag welk product je nodig hebt. Het begint met de vraag welk inkomen je later wilt en uit welke bronnen dat kan komen. Daarvoor moeten wonen, inkomen, zekerheid, vermogen en de onderneming naast elkaar liggen. Dan krijgt elk patroon van hierboven een eigen antwoord.

Zit het geld in de zaak? Dan wordt eerst uitgerekend hoeveel buffer het bedrijf echt nodig heeft en welk bedrag daarboven vrij kan komen. Is het bedrijf je pensioen? Dan wordt de verkoop één scenario, naast een scenario waarin de verkoop tegenvalt of later komt. Schommelt je inkomen? Dan past een flexibele inleg beter dan een vaste maandpremie. Je jaarruimte hangt namelijk af van je winst, dus je kunt pas inleggen als de jaarcijfers bekend zijn. En omdat niets je tot een besluit dwingt, hoort er een vaste jaarlijkse herziening bij.

De uitkomst hoeft niet altijd een nieuw product te zijn. Soms is extra aflossen op de woning verstandiger, of een betere arbeidsongeschiktheidsdekking. Soms is de conclusie dat er voorlopig niets hoeft te veranderen. Ook de vorm van de inleg vraagt een afweging. Of je spaart of belegt, hangt af van je looptijd en hoeveel risico je kunt dragen. Bij de keuze tussen beleggen en sparen in 2026 lees je hoe je die keuze onderbouwt. Voor zzp’ers geldt dezelfde volgorde: je financiële plan begint niet bij je pensioen, maar bij het geheel.

Wanneer begin je met pensioenadvies als ondernemer?

Het beste moment is een moment waarop je toch al iets beslist. Denk aan de start van je onderneming, de overstap van eenmanszaak naar bv of de aankoop van een woning. Ook gezinsuitbreiding of een grote opdracht zijn goede aanleidingen. Voor ondernemers en dga’s in Noord-Brabant werkt dit niet anders dan elders in Nederland. Vanaf zo’n moment pak je het zo aan:

  1. Bepaal je gewenste inkomen na je pensioen. Ga uit van je huidige vaste lasten en haal eraf wat later wegvalt, zoals een hypotheek die tegen die tijd is afgelost.
  2. Zet alle bronnen op een rij. Denk aan AOW, pensioen uit eerdere jaren in loondienst, lijfrentes, vrij vermogen, overwaarde en de waarde van je bedrijf. Op Mijnpensioenoverzicht.nl zie je wat je aan AOW en werknemerspensioen hebt opgebouwd.
  3. Laat het tekort doorrekenen in minstens twee scenario’s. Eén met en één zonder (volledige) verkoopopbrengst van je bedrijf.
  4. Laat je jaarruimte elk jaar berekenen zodra je jaarcijfers er zijn. Zo leg je in wat je fiscaal kunt benutten, zonder je liquiditeit onder druk te zetten.
  5. Plan een vaste jaarlijkse herziening. Nieuwe winst, een nieuwe bedrijfsvorm of een verhuizing verandert de uitkomst.

Wie deze vijf stappen rond zijn veertigste doorloopt, heeft doorgaans nog genoeg jaren om bij te sturen. Wie wacht tot zijn zestigste, moet vooral roeien met de riemen die er nog zijn.

Waarom is een losse lijfrente vaak niet genoeg?

Veelgestelde vragen

Hoe zit het met de AOW als zzp’er?

AOW bouw je op door in Nederland te wonen, niet door in loondienst te werken. Je bouwt 2% per jaar op in de vijftig jaar vóór je AOW-leeftijd, dus ondernemerschap heeft er geen invloed op. Heb je een tijd in het buitenland gewoond, dan kan er wel een gat in je AOW zitten.

Wat zijn de kosten van een financieel adviseur voor pensioen?

Advieskosten betaal je rechtstreeks aan de adviseur, omdat sinds 2013 een provisieverbod geldt voor complexe producten zoals pensioen en lijfrente. Adviseurs werken meestal met een vast bedrag of een uurtarief. De hoogte hangt vooral af van hoe complex je situatie is, bijvoorbeeld een bv met een holding of een eenmanszaak. Vraag de kosten vooraf schriftelijk op.

Waar kan ik onafhankelijk pensioenadvies krijgen?

Onafhankelijk advies krijg je bij een adviseur die niet aan één aanbieder vastzit en die een Wft-vergunning heeft. Die vergunning kun je controleren in het register van de AFM. Vraag ook of de adviseur je privé- en zakelijke financiën samen bekijkt, en niet alleen een pensioenproduct vergelijkt.

Is een lijfrente altijd de beste keuze voor een zzp’er?

Een lijfrente geeft nu belastingvoordeel, maar de uitkering wordt later belast en je geld staat vast tot je pensioen. Extra aflossen op je hypotheek, vrij vermogen of investeren in je bedrijf kunnen beter passen. In de praktijk werkt een combinatie vaak het best.

Kan ik als dga nog pensioen in eigen beheer opbouwen?

Pensioen in eigen beheer kan sinds 2017 niet meer worden opgebouwd. Dga’s kiezen nu meestal uit een lijfrente naast hun salaris, een extern verzekerde regeling via de bv of vermogen dat bewust in de bv blijft staan. Welke route past, hangt af van je salaris, je winst en je plannen met het bedrijf.

Waar begin je als ondernemer met je pensioen?

Begin niet met een product, maar met één moment waarop je privé en zakelijk naast elkaar legt. Zo wordt pensioenadvies ondernemer en dga geen eenmalige aankoop, maar een vast onderdeel van je jaarplanning. Hoe eerder je begint, hoe meer fiscale ruimte en keuzes je overhoudt.

Hoe ziet goed pensioenadvies ondernemer en dga eruit?

Strik Creemers en Partners begeleidt ondernemers, zzp’ers en dga’s in Noord-Brabant met de FIT-methode (Financieel in Topconditie). Eerst wordt je volledige financiële situatie in samenhang in kaart gebracht, daarna volgt de uitvoering via het Financieel Warenhuis. Je begint met een eerste inzichtgesprek zonder kosten, waarin je vraag en je situatie worden verkend. Plan een gesprek over je pensioen als ondernemer en ontdek waar je nu staat.

Meer weten over pensioen opbouwen als ondernemer?

Een goed pensioenplan geeft rust, maar hoeft niet ingewikkeld te zijn. Door jaarlijks te kijken naar je winst, fiscale ruimte, privé-uitgaven en toekomstplannen, kun je tijdig bijsturen. Ook bij veranderingen zoals een hogere winst, een nieuwe bv, een bedrijfsovername, scheiding of verkoop van je onderneming is het verstandig om je pensioenstrategie opnieuw te bekijken.

Veelgestelde vragen over pensioen voor ondernemers

#### Hoeveel pensioen moet ik als ondernemer opbouwen?
Dat hangt af van je gewenste inkomen na pensionering, je AOW, eventueel opgebouwd werknemerspensioen, vermogen en vaste lasten. Veel ondernemers richten zich op een netto inkomen waarmee zij hun huidige levensstijl grotendeels kunnen voortzetten. Een financieel overzicht maakt zichtbaar welk bedrag je daarvoor moet opbouwen.

#### Kan ik pensioen opbouwen als mijn winst wisselt?
Ja. Juist voor ondernemers met wisselende inkomsten is flexibiliteit belangrijk. In goede jaren kun je extra storten in een lijfrente, beleggen of vermogen in de bv opbouwen. In mindere jaren kun je tijdelijk minder inleggen. Zorg wel dat je keuzes passen binnen je beschikbare liquiditeit.

#### Wat gebeurt er met mijn pensioen als ik mijn bedrijf verkoop?
De opbrengst van een bedrijfsverkoop kan een belangrijk deel van je pensioen vormen. Het is verstandig om niet volledig afhankelijk te zijn van die verkoopopbrengst. De uiteindelijke waarde van een onderneming, het moment van verkoop en de fiscale gevolgen zijn onzeker. Pensioen opbouwen naast je bedrijf zorgt voor meer financiële zekerheid.

#### Is beleggen voor pensioen als ondernemer verstandig?
Beleggen kan geschikt zijn wanneer je een lange horizon hebt en schommelingen kunt verdragen. Het verwachte rendement kan op lange termijn hoger zijn dan sparen, maar rendement is nooit gegarandeerd. De juiste verdeling tussen sparen, beleggen, lijfrente en vermogen in de bv hangt af van je doelen, risicoacceptatie en beschikbare tijd.

#### Moet ik als zzp’er ook rekening houden met arbeidsongeschiktheid?
Ja. Pensioen gaat niet alleen over inkomen na je pensioendatum. Als je langdurig arbeidsongeschikt raakt, kan je inkomen eerder dalen dan verwacht en komt pensioenopbouw mogelijk stil te liggen. Daarom is het verstandig om arbeidsongeschiktheid, nabestaandenvoorzieningen en pensioen in samenhang te beoordelen.

Conclusie

Pensioen opbouwen als ondernemer vraagt om eigen keuzes. Je hebt geen automatische werkgeversregeling, maar wel meer vrijheid om een plan te maken dat past bij jouw onderneming en privésituatie. Lijfrente, sparen, beleggen, vermogen in de bv en de waarde van je bedrijf kunnen elkaar aanvullen.

De belangrijkste stap is om inzicht te krijgen in wat je al hebt, wat je later nodig denkt te hebben en welk verschil daartussen zit. Met een passend plan kun je vervolgens gericht vermogen opbouwen, fiscale mogelijkheden benutten en periodiek bijsturen wanneer je onderneming of persoonlijke situatie verandert.

Bronnen

Artikel gemaakt met Launchmind